امام موسي صدر در روز 14 خرداد سال 1307 هجري شمسي در شهر مقدس قم ديده به جهان گشود. پدر ايشان مرحوم آيت الله سيد صدرالدين صدر، جانشين مرحوم آيت الله شيخ عبدالكريم حائري مؤسس حوزه علميه قم و از مراجع بزرگ زمان خود بود.
.
امام موسي صدر پس از اتمام سيكل اول و بخش مقدمات علوم حوزوي، در خرداد سال 1322 رسما به حوزه علميه قم پيوست
.
وي از ابتداي بهار سال 1326 وارد مرحله درس خارج گرديد، و تا اواخر پاييز سال 1338، يعني قريب سيزده سال تمام، از مدرسين بزرگ حوزه هاي علميه قم و نجف كسب فيض نمود
.
امام موسي صدر در كنار تحصيلات حوزوي، دروس دبيرستان خود را به اتمام رساند، و در سال 1329 به عنوان اولين دانشجوي روحاني در رشته «حقوق در اقتصاد» به دانشگاه تهران وارد، و در سال 1332 از آن فارغ التحصيل گرديد.
.
از مهمترين اقدامات امام موسي صدر در آخرين سال اقامت در شهر قم، تدوين طرحي گسترده جهت اصلاح نظام آموزشي حوزه هاي علميه بود، كه با همفكري حضرات آيات دكتر بهشتي و مكارم شيرازي صورت گرفت.
 .  
  
امام موسي صدر در اواخر سال 1338 و به دنبال توصيه هاي حضرات آيات بروجردي، حكيم و شيخ مرتضي آل ياسين، وصيت مرحوم آيت الله سيد عبدالحسين شرف الدين رهبر متوفي شيعيان لبنان را لبيك گفت و به عنوان جانشين آن مرحوم، سرزمين مادري خود ايران را به سوي لبنان ترك نمود

.
امام موسي صدر در 3 شهريور سال 1357 و در آخرين مرحله از سفر دوره اي خود به كشورهاي عربي، بنا بر دعوت رسمي معمر قذافي وارد ليبي، و در روز 9 شهريور ربوده گرديد

...

به این آدرس سری بزنید و با این شخصیت منحصر به فرد بیشتر آشنا شید

http://imamsadr.ir/

  دين در جهان امروز  


بخش نهم  



تمام اينها با دينِ صحيح و تفسيرِ صحيح و زنده از مبانى دينى ممكن است و بدين منظور بايد چند چيز را فراهم كرد: 

1.يك تربيت ملى عميق و عمومى كه بر اساس انديشه‏هاى روشن از هستى و جامعه استوار است. برادران، تربيتِ صحيح اين نيست كه قبل از اينكه به جوان فلسفه و فكر در مورد جهان پيرامونش بدهيم او را از چيزى منع كنيم يا بر چيزى مجبور کنیم. ديدگاهى در مورد وطنش، در مورد حق و باطل، در مورد هستى و تاريخ، در مورد پيرامونش، اِعمال تربيت در كودك به صورت ارائه يك سلسله كار و وظيفه، تربيت مقطعى است. بايد فلسفه‏اى براى تربيت فرزندانمان ايجاد كنيم. برادران، بايد به‏آنها در مورد خودشان، انسان، ميهن، حق، مفاهيمِ روشن و آشكار بدهيم. 


2.قرار دادن خدمت اجبارى در نظام دفاعى كشور و در ديگر امور. اين خدمت بايد اجبارى باشد. مى‏توان هر جوانِ در مدرسه يا غيرمدرسه را موظف كنيم كه يك سال براى آمادگى مشغول كار شود. قسمتى از آن يك سال در ارتش، قسمتى در زمينه‏هاى مختلف در مؤسسات، در گروهها و در حركاتِ جمعى. هر نوجوان مكلف است كه شاغل شود، نه اينكه يك چيز مسخ شده در زندگى لبنانيها باشد. و اين براى آن است كه تا اندازه‏اى از اين بى‏مسئوليتى و نداشتنِ احساسِ مشترك با ديگران و هضم شدن و ضعف درآييم.


3.پاك‏سازى كشورها از عواملِ فساد. اين امرى ضرورى است و هرگز چيزى به اهميت آن نمى‏رسد. اين فسادِ رخنه‏گر كه فيلمها و تبليغات و جرايد و مجلات آن را ترويج مى‏كنند، بيش از آن است كه ذكر شود. نمى‏شود بدون ايجاد فضايى كه جوان بتواند در آن زندگى سالم و در حدّ كفايت داشته باشد، انسان را درمان كرد و جلوِ جوانان را گرفت. وگرنه اگر جوانان را از اين طرف درمان كرديم اما از طرف ديگر آنان را در محيط رها كرديم كه از هر سو بر ايشان احاطه دارد، كم‏كم آنان را به فساد مى‏كشد. اگر چنين كنيم مثل اين است كه مريض را درمان كرده‏ايم اما او را در وقت نقاهت يعنى در وقت و شرايطى نامناسب ترك كرده‏ايم، آن هم بدون خورد و خوراك مناسب.

. 
4.ايجادِ جديت و تلاش با مقدس داشتن مبانى و قائل شدنِ احترام براى آن در مراكز رسمى و غيررسمى. چرا كه در وضع و شرايطِ كنونى هر چيزى قابل نقض است و قانون قابل گريز و سرپيچى. با دلالى مى‏توان هر كارى كرد. پس ممكن نيست كه اين مفهومِ همه‏گيرْ جدّيت و تلاش را در ما ايجاد كند و بپروراند.

. 
5.تشكيلِ يك هيئت دينى براى اينكه سعى كند با جهانِ اسلام و مسيحيت ارتباط برقرار كند، تا در مقابلِ اين اشغال و اين بى‏حرمتى نسبت به مقدّسات دينى كه از آن رنج مى‏بريم كار جدى انجام گيرد.


6.تبادلِ تجارب بين مؤسسات دينى. رسالتِ تاريخى در اين عصر بر دوش مراكز دينى نهاده شده است، تا حدى كه در گذشته نظير نداشته و در آينده نيز نخواهد داشت. چون اگر دين اين گونه پيش رود تنها اميد براى آينده‏مان را به زودى از دست خواهيم داد. بر علماى دين ضرورى است كه به خود تكان بدهند و از خود طاغى نسازند تا نسخه دوم حكام شوند يا عظمت و افتخارات آنها و سياستمداران را جاودانه كنند. چرا كه بشر از اين حكام و بزرگيها و افتخاراتشان خسته شده است. از اين بزرگانِ دربانها، سازمانها، ماشينها و كاخها در عذاب است. بشر كسى را مى‏خواهد كه به او مهر ورزد، قلبش را لمس كند، عرقش را خشك كند و با او زندگى كند.

اگر براى خودمان يعنى علماى دين محيطهايى مثل محيطهاى اهل دنيا ساختيم، آخرين اميدِ آينده را نابود كرده‏ايم. آخرين اميدِ باقى‏مانده از زندگى ملتها. بايد دست مردم را در سختيها بگيريم و هدايت كنيم. بايد نظرِ خودمان را در هر زمينه‏اى اظهار كنيم. هر سؤالى را جواب گوييم. چرا كه دين مدت مديدى از زندگى عادى بشر به دور بوده است. علماى دين بايد مستقل باشند. انحراف علماى دين انحرافِ اخلاقى نيست. آنان را به اين امر متهم نمى‏كنيم. به عبارت ديگر، ما خودمان را به اين متهم نمى‏كنيم، بل انحراف عالِمِ دينى اين است كه اصيل، ريشه‏دار و مستقل زندگى نكند. بلكه در زندگى دنباله‏روِ ديگران باشد، خواه اشخاص خواه احزاب و سياستها و آرمانهايى كه از او نيست. معنى انحرافِ عالم دين و دور افتادن او از اصلش اين است. بايد صورت صحيحِ دين را به دست دهد و پا را از چهارچوب موجود فراتر گذارد.  

برماست كه روشن كنيم دين چگونه آزادى مى‏بخشد و از حقّ و عدالت دفاع مى‏كند و براى ايجاد پيشرفت مى‏كوشد. اما اينكه شعارها را تبديل كنيم به شعارهاى جديد، كه از سازمانهاى چپگرا يا راستگرا گرفته شده است، مشكلى را حل نمى‏كند؛ چون خود اين نيز يك پيروى جديد است. پس بايد شعارهاى اصلى را ارائه كنيم؛ دفاع از حق، حق هرچه كه باشد و دفاع از عدالت، عدالت هرچه كه باشد. سپس ايجاد يك روش گروهى در اين زمان و در اين ساخت جديد. پس عالمان دين مى‏توانند با همكارى خودشان روشها و زيربناهايى به وجود بياورند. البته قصدم دعوت به بازگشت سلطنت دين و حكومت دين نيست ولى خط اصلى و مبناى كلى بايد بر اساسِ حل مشكلاتِ موجود و ارائه جوابهاى راهگشا باشد؛ حلِ مشكلاتِ موجود و جواب دادن به مسائلى كه در اين زمان مطرح شده است. 


شايد عالمانِ دين با همكارى و تبادلِ تجارب بتوانند اين باقيمانده ناچيز را نجات دهند و نقش رهبرى دين را در اين شرايط به دين بازگردانند. اين در صورتى امكان‏پذير است كه تفسيرهاى درست و زنده‏اى از مبانى دينى ارائه شود.

.

.


پایان

دين در جهان امروز  

بخش هشتم 


هنگامى كه تمدّن جديد به حركت درآمد، وضع انسان چگونه بود و امروز وضع او چگونه است؟ وقتى كه ديديم فرق انسان امروز از جهت سعادت و رفاه و انسانيت بهتر از وضع او در شروع تمدّن جديد نيست، بايد درنگ كنيم و بپرسيم آيا اين تمدّن جديد يك تمدّن انسانى است يا تمدّنى نيمه انسانى است كه فقط به گوشه‏اى از زواياى وجود انسان مى‏پردازد؟

اين در حالى است كه انسان در زمينه‏هاى بسيارى، مثل علم و صنعت و برنامه‏ريزى و آينده‏نگرى به پيشرفتهاى حيرت‏انگيز دست يافته است. اما آينده هرگز از گذشته خوشايندتر نمى‏نمايد. نمى‏دانم آيا مى‏توان تمدّنى را كه بر ناديده گرفتنِ آفريدگار برپاست (نه بر انكارِ او و حتى نه بر نشناختن او) تمدّن يهود ناميد؟

چرا كه اين فلسفه قديم يهود است كه تاريخ از آن سخن مى‏گويد. قرآن از آن صحبت مى‏كند و مى‏گويد: و قالَتِ اليَهودُ يدُ اللَّهِ مغلولَةٌ. يد اللَّهِ مغلوله يعنى «دست خدا بسته است» يعنى «خدا هست ولى اثرى در زندگى ندارد»، «درست است كه آفريد ولى از آن پس كار را به ما واگذاشت.»

فكر نمى‏كنم دين بتواند همدوش با اين سير فراگير تمدّن - اگر سيرِ تمدّن به همين منوالِ امروز باقى بماند - در دنيا نقش اساسى ايفا كند؛ مگر با ايجاد يك انقلاب سهمگين بر ضدّ تمدنهاى جهان و بازسازى اين تمدّنها از نو. وگرنه چه اين سير مثبت باشد چه منفى، چه غربى باشد چه شرقى، دين نمى‏تواند در اين شرايط نقش اساسى برعهده بگيرد.

چون اين سير از ناديده گرفتن ماوراء طبيعت جوشيده و بنايش را بر آن استوار كرده است و دينِ دنباله‏روِ اين قافله در اين شرايط چه مى‏تواند بكند و اصلاً گمان هم نمى‏كنم كه غرب و تمدن آن، كه از ريشه بر اساس ماديت استوار است، بتواند از اين خصلت جدا شود. چه بسا شرق اين نقش را ادا كند و بار ديگر شرق بشريت را نجات دهد، بعد از اينكه در قهقراى انحطاط سقوط كرده و از اين خوابهاى شيرينِ دروغين خسته شده است. وضعيت ما در كشورهاى عربى بهتر از غرب است. چرا كه دين حداقل در مراكز خودش و در عمقِ جانها توانايى دارد و اين صورت تمدّن و اين ساختارهايى كه بر تمام وجودِ فرهنگ و شهرهاى ما سيطره يافته، هنوز نتوانسته آن ايمان كم را كه در وجود ما شرقيها باقى مانده است از بين ببرد. 

....

 در اين برهه از تاريخ بايد با كار همه جانبه شروع كنيم و نقش دين را به دين بسپاريم. زيرا دين بيش از هر عامل ديگر مى‏تواند نيروهاى جوانان را ذخيره كند و از مصرف شدن آن نيروها در فساد و زيان و خمودگى جلوگيرى كند.

دين مى‏تواند جلوِ اين طبع انسانى و اين هدر شدن مداوم نيروهاى جوانان را بگيرد. دين مى‏تواند از فرد نيروهايى عظيم بسازد كه مرگ را به چيزى نمى‏انگارد و زندگى را در مقابل اهدافش كه گسترده‏تر از زندگى مادى است كوچك مى‏شمارد. اگر اين‏گونه شود دين تا حد زيادى مى‏تواند جلو زيادت‏طلبى و سركشى و خودخواهى و منافع شخصى را كه ما به آن مبتلاييم و هستى ما را بر باد داده است بگيرد. دين مى‏تواند بر اساس اين ايده كه تمام خلق عيال‏اللَّه‏اند و بهترينِ مردم نزد خداوند سودمندترينِ ايشان براى عيالش است (كافى، ج _2ص _164)رابطه‏هاى بهترى بين افراد و بين گروهها برقرار کند.

جرأت دين براى جلوگيرى از فرقه‏گرايى سياسى و معامله بر سر خدا و مقدسات از هر نيروى ديگرى بيشتر است. دين بهتر از هر وسيله ديگرى مى‏تواند اميد به پيروزى را در ما زنده كند. دين بهترين راه براى بيدار كردنِ شعورِ انسان و شعله‏ور كردن آن بين ماست، بين ما هموطنانِ عرب و حتى بين ما و دنيا. تنها راه ما اين است كه ايمان بياوريم؛ اگر چنين كنيم پيروزيم. همان گونه كه در گذشته اينچنين بود. خواه در اين راه جان ببازيم، خواه به هدف برسيم. 

. 

.

ادامه دارد

دين در جهان امروز 

بخش هفتم 


... 
 عبادت از ايمان سرچشمه مى‏گيرد، همان گونه كه از آن حفاظت نيز مى‏كند، اما در اين ميان انگيزه زيستنِ انسان بر روى زمين چيست؟ هنگامى كه مى‏خوريم، مى‏آشاميم، ساختمان مى‏سازيم و با ديگران معاشرت مى‏كنيم در همه اعمالِ انسانْ جز عبادت، انگيزه، هدف و مقصد ما چيست؟ 

ما اساساً مى‏خواهيم از راهِ عبادت از ايمان محافظت كنيم ولى سبب و عاملِ مشوّق براى اعمالِ عادىِ انسان بر روى زمين، روابطِ او با مردم و جهانِ هستى چه خواهد بود؟ خواهيد گفت: انسانيّت.

. 

بنابراين، عبادت صفتِ ايمان به خدا را تثبيت و تقويت مى‏كند و افعالِ ديگرْ ايمان داشتن به انسان را.

در اينجا بحث به دو بخش تقسيم مى‏شود: يكى انسان و ديگرْ ايمان داشتن به انسان كه منشأ كارهاى ما بر روى اين كره خاكى و در برخورد با ديگران است. منظور ما از اين انسان چيست؟ انسانى كه مصنوعِ خداوند است يا انسانِ جدا و بريده از خدا.

اگر بگوييم منشأ اثر در كارهاى خارجى و سبب جداسازى دين از صحنه زندگى بشر بر روى زمين ايمان به انسانِ جدا و دور از خداوند است، در اين هنگام شرك پديد مى‏آيد، پرستشِ دو هدف، ايجاد دو مقصود و رويش دو ايمان كه هريك از ديگرى بيگانه است و از يكديگر فاصله دارند. به دو چيز ايمان بياوريم.

.خداوند و انسان. براى خدا او را عبادت كنيم و بعضى اعمال را به جا بياوريم و به خاطر انسان كار كنيم، زحمت بكشيم، فعاليت كنيم، رفت و آمد داشته باشيم و همه كارهايى كه در زندگى بر روى زمين انجام می شود در دو چیزخلاصه مى‏شود: تقديس و پرستش چرا كه منشأ انجام دادن كار آن موجود است كه او را اللَّه يا معبودِ موجود مى‏دانيم. پس اگر در اينجا جدايى و افتراق باشد و در نهانِ انسان دو هدف در كنار هم قرار گيرند، ناسازگارى و ناهماهنگى پديد مى‏آيد، ولى اگر بگوييم اين انسان كه در روى زمين فعاليت و زندگى مى‏كند مخلوقِ خداوند است، در اين صورت، من با عبادتهاى مخصوص، از ايمانِ خود محافظت مى‏كنم و ايمانِ به پروردگار را مستحكم و پايدار مى‏سازم. 
در اينجا اين مسئله مطرح مى‏شود كه مفهومِ انسان، كه ساخته خداوند و مخلوق او است، با مفهومِ انسانِ بدونِ ايمان به خداوند تفاوت مى‏كند. چرا كه آن ايمانِ به انسان كه از ايمانِ به خدا سرچشمه مى‏گيرد چيز ديگرى است. انسان كه ساخته خداوند است خداگونه است و در امثال و صفاتْ همچون خداوند است. انسانى كه ساخته خداوند است ماده صِرف نيست و تنها داراى زندگى دنيوى نيست بلكه جاودانه است و داراى حياتِ جاويد. انسانِ به اين معنا اگر منشأ فعاليتهاى ما در زندگى روى زمين شود، ديگر اين به معناى سكولاريزه كردن و دين‏زدايى نيست. بلكه اين عين ديندارى است. دينى شدن و تقدّسِ ارتباطات و پيوندها است چرا كه انسان در اين حياتِ زمينى اثر و نشانه‏اى از خداوند است. 

بنابراين، غاية الغايات و علّة العلل خداوند شد. 

.

در اينجا دوست دارم اين سؤال را مطرح كنم كه چرا از دخالتِ دين در زندگى انسان بر روى كره خاكى واهمه داريم؟



بعد از اينكه دانستيم مصائبى كه ما امروز متحمل مى‏شويم به خاطر دين نيست، بعد از اينكه اعتراف كرديم كه جنگهاى صليبى با فتحِ قسطنطنيه مثلاً و تمامِ اقداماتى كه صورت گرفته است، چه از جانب مسلمانان و چه از جانب مسيحيان، بر اساسِ دين نبوده است و دينْ هيچ كدام از اينها را تأييد نمى‏كند، و پس از آنكه گفتيم اين واقعيت كه امروز به‏اسم دين با آن زندگى مى‏كنيم دين نيست، و بعد از آنكه دريافتيم فرقه‏گرايىِ موجود در كشور ما از آثار دين نيست و اگر در مقابل هرآنچه در ميان ما به اسمِ دين رواج دارد تسليم نشويم و آن را نپذيريم بلكه مفاهيمِ دينى آن را بيابيم، پس، در اين صورت، چرا مردم را به سوى روش درستِ دينى كردنِ زندگى دعوت نكنيم.

چرا دعوت به سكولاريزم بكنيم! روندِ دين‏ستيزِ موجود در زندگى ما در نتيجه فريبى است كه ما از نمودهاى ارائه شده از دين خورده‏ايم. 

اعتراف مى‏كنم كه اين نمودها براى انسان و دين خطرآفرين است، امّا دين در اين بيان ابدا سرزنش نمى‏شود. ممكن است بگوييد: «آزادى و كرامتِ انسان كجا رفت و آيا بهتر نيست بپذيريم انسان بزرگ شده و ديگر نيازى به سرپرست ندارد. دعوت به داخلى كردنِ دين در زندگى انسانْ معنايش اين است كه انسان به قيّم و سرپرست نياز دارد. آيا وقتِ آن نرسيده كه ايمان بياوريم كه انسانْ بزرگ شده و از سرپرست بى‏نياز.» شايد هم بگوييد: «احكام الهى براى شرايطِ تاريخى خاصى است و حال آنكه ما پيشرفت كرده‏ايم.» ممكن است بگوييد: «همه چيز تغيير يافته و دگرگون شده است. پس اين همه پافشارى بر احكام قديم براى چيست؟» اما شما نمى‏توانيد هماهنگى و انسجام را ميانِ ايمان كه فعل قلبى است، و افعال كه فعل بدنى است، منكر شويد. اصلا بدون اين اعتقاد، ايمان باقى نمى‏ماند.

پس اگر بخواهيم به زندگى انسان بر روى زمين چهارچوبى غيبى و الهى بدهيم اين مانع آزادى نيست، همچنان كه اصول و مبانى ريشه‏اى انسان مانعى بر سر راهِ آزادى انسان نيست. پس اگر شرايطِ تاريخ معاصر را ملاحظه كنيد خواهيد ديد كه اين پيشرفت چيزى جز واكنش انسان در برابر زمين نيست. 
تحول و پيشرفت چيست؟ 

تحول و پيشرفت چيزى نيست جز دادوستد انسان و هستى: اينكه انسان صفحه جديدى از خلقت را بخواند و اين خواندن (شناخت) بر زندگى من و شما اثر گذارد؛ سپس قوانين و راههاى زندگى، هرچند به طور كلى، نوعى قداست و احترام پيدا كند. در اين صورت، همين فعاليتها، همين خدمات، همين قوانين، همين اعمال كه از انسان سر مى‏زند، وقتى در يك چهارچوب وسيع ماورايى قرار مى‏گيرد، اين چهارچوب ضمانتى مى‏شود براى اينكه بشر آن قوانين را به آسانى اجرا كند و پس از كار و تلاش به نوعى تعالى برسد.

. 

بنابراين، ما مى‏توانيم در يك چهارچوب دينى به همين نتيجه برسيم؛ چهارچوب واقعيت با بررسى شرايطِ تاريخى. حال اگر موقعيتى را كه ما در آن هستيم ناديده بگيريم، بايد مواظب باشيم كه از محيط رنگ نگيريم و ناخواسته به خالى كردن دين از زندگىِ زمينى دعوت نكنيم. اينها مسائلى است پيوسته و مرتبط با يكديگر و از هم گسستنى نيست. اگر جلوِ تأثير دين در كارهاى روزمره و روابط بشرى را بگيريم، ايمان ضعيف مى‏شود و ضعف آن موجب مى‏شود كه دين نيروى تحرك‏بخش و اثرگذار خود را از دست بدهد و در پى آن نقشش را نيز در زندگى كنار بگذارد. اگر دين نقش خود را در زندگى از دست بدهد نه با توسعه دادن مسجدها و كليساها نه با بزرگداشت مظاهر دين و نه با محترم داشتنِ بزرگانِ دين نمى‏توان جاى آن را پر كرد؛ چرا كه دين هيچ كدامِ اينها نيست. در اين صورت، دين نمى‏تواند هيچ نقش اساسى را در زندگى به عهده بگيرد. در نتيجه، اگر بخواهيم از ايمان محافظت كنيم لازم است كه ايمان به كار بپردازد و تأثيرِ خود را در زندگى عادى و روزمره از دست ندهد وگرنه ضعيف مى‏شود و جايگزينى براى آن نيست و نيز نمى‏تواند نقش اساسى بازى كند.

.

اگر دقت كنيم مى‏بينيم كه تمدّن جديد بر اساس كنار گذاردن دين از زندگى علمى، صنعتى و اجتماعى بنا شده است. چون بنيان‏گذارانِ اين تمدّنِ جديد هرچند كه دين را انكار نكرده‏اند اما آن را ناديده گرفته‏اند و جلوِ تأثير آن را بر زندگى سد كرده‏اند. از اين رو مكتبهاى تمدّنِ جديد، بدون هيچ ضابطه و هماهنگى و هيچ قاعده و اصولى، سر برآوردند و رشد كردند. اين جريان به سركشى جوانب مختلف وجود انسان انجاميد. 

سرمايه‏دارى، استثمار، استعمار، جنگ و آلودگى محيط زيست و به تازگى نفى كار و تلاش. همه زواياى تمدّن جديد طغيان كرده و مى‏كند، بى‏هيچ روش معتدل و هماهنگى. زيرا اين تمدّن بر پايه‏هاى اخلاق استوار نشده است بلكه تمدّنى زمينى است كه آسمان براى او ناآشناست. و اين طغيانها باعث عكس‏العملها، انقلابها، سازمانهاى سركوب‏گر، انقلاب اقتصادى، انقلاب در مفاهيم انقلابى شد. و در حقيقت اين انعكاسها از آثار تمدّن جديد، آثار مخرب و عكس‏العملهاى درونى‏اند؛ انفعالاتى هستند كه با مبناى خود متناسبند. نتيجه اينكه: از شكل‏گيرى تمدّن جديد، با همه نظام‏منديها و مكتبهاى مختلفش، صدها سال مى‏گذرد اما حالِ انسان از آن حيث كه انسان است بهبود نيافته است. 


.

.

ادامه دارد

دين در جهان امروز

ششم


اگر بر محصول و تولید انسان، که حد و مرز دارد، تکیه شود،هنگامی که سختی ها و بیماری ها و شرایط و احوالی که انسان در آن به سر می برد و به این حد و مرز برسد با عمل انسان در آینده برخورد می کند و روی آن تاثیر می گذارد. بنابراین،زندگی انسان و بقا و امید او در گرو ایمان به بی نهایت است. این مبنای ذاتی و سیر به سوی امید متوقف بر ایمان به بی نهایت است. غایت و هدف نیز متوقف بر ایمان به بی نهایت است. بی نهایت و ایمان به بی نهایت تنها راه برای بی نیاز شدن انسان ِ افزون طلب است.

.

مسئله ی افزون طلبی ها و زیاده خواهی های نامحدود انسان، با توجه به متناهی بودن و وسایل ِ دستابی به هدف، ریشه ی کشمکش هایی دائم بین افراد و گروه هاست. انسان به آنچه دارد قناعت نمی کند و وسایل تولید او نیز محدود است. اینجاست که درگیری ِ همیشگی رخ می دهد. این مشکل حل نمی شود مگر با جهت دهی این خواست ها به سوی بی نهایت تا زیاده خواهی های او از بین نرود و ، بدون درگیری، به قناعت و بی نیازی دست پیدا کند، چرا که یا باید افزون طلبی های بشر را محدود کنیم یا راهی بی انتها برای او باز کنیم تا بتواند همیشه در حرکت باشد.

. 

بنابراین، افزون طلبی و بقای آن، که شرط اساسی برای بقای انسان است، همچنین عدم پیدایش درگیری هاو مشکلات در اجتماعات ِ ما ممکن نیست مگر به سه چیز:

1. ایمان به بی نهایت.

2. اینکه هدف انسان این باشد که در توان به خدای بی نهایت نزدیک شود

3. ایمان به غیب، انسان را به خدا، مالک مرگ و زندگی،پیوند دهد.


...

چه هنگام انسان می تواند همه ی دارایی خود را ببخشد؟ هنگامی که به جاودانه بودن ایمان داشته باشد والا اگر همه ی دارایی خود را ببخشد ، چیزی در ملکیت او باقی نمی ماند.

...

مرگ دربین راه ارزش ندارد، زیرا انسان وقتی راه را برای رسیدن به هدف یا پیروزی بمیرد، با مرگ او، یاد و خاطره اش نیز می میرد. مجاهدانی که قبل از رسیدن پایان انقلاب یا جنگ بمیرند، فراموش می شوند و اسمی از آنها در تاریخ باقی نمی ماند. تاریه فقط از پیروزمندان یاد می ند اما کسانی که قبل از رسیدن به هدف در بین راه بمیرند و از پا درایند، نه تاریخ و نه مردم، از آنان یاد نمی کنند.

بله، برای آنان یک مجسمه ی نمادین به نام سرباز گمنام می سازند اما بیش از این تقدیر و تشکری در کار نیست.

اما تنها مکتبی که انسان را، حتی اگر قبل از رسیدن به نتیجه ای از دنیا برود، پیروزی و کامیاب می شمارد، دین است. دین او را در ردیف ظفرمندان قرار می دهد و برایش پاداش در نظر می گیرد.پس انسان در نظام دین همیشه پیروز و سربلند دانسته می شود، چه به هدف خویش برسد و چه قبل از دستیابی به آن بمیرد.

پس در مسیر منتهی به مرگ از دیدگاه دین هیچ شکست و سقوطی نیست.

...

.

هر چیز که از کارکرد انسان در مدت زندگی اش به دست می آید، هرگاه به نیت خیر انجام شود، آن را عبادت، سازندگی و عمل مقبول ِ درگاه خداوند می نامیم.

...

ایمان در اعمال ِ آدمی ظاهر می شود و در مقابل، اعمال ِ انسان از ایمان ِ او پاسداری می کند. اگر کارها را وانهیم، ایمان به سستی می گراید و در درون ِ انسان می میرد. اینجاست که دین برای بقای ایمان می آید تا روابط ِ انسان را با خداوند و با انسا نهای دیگر و پیوند او را با هستی سامان بخشد و این همان چیزی است که ما آن را عبادت، معاملات و احکام می نامیم. برای اینکه دین بماند و ایمان پایدار باشد باید آثار دین را در اعمال ِ خارج خود جدی بگیریم. یعنی به چگونه زیست انسان بر روی زمین اهتمام ورزیم.

.

.

ادامه دارد

دين در جهان امروز
پنجم


انسان در زندگي خود نيازمند ابزار است. اين امور نيز ابزار ند اما معبود انسان نيستند. زيرا اين ابزارها تغيير مي كنند 

و بنابراين نمي توانند پشتوانه و تكيه گاه انسان باشند. نوع بشر نيازمند چيزي است كه تغيير ناپذير باشد و از او محافظت 

كند. انسان بايد به چيزي تكيه كند كه او را در همه ي حالاتش رها نكند؛ يعني تغيير نكند و بتوان بر آن تكيه كرد. اين 

چيزِ بي نهايت نمي تواند محصول دست بشر باشد. اگر دستاورد بشر نباشد و اگر انسان تكيه گاهي داشته باشد كه در هر

زمان و هر موقعيت بر آن تكيه كند، در اين صورت، انسان خويشتن را قوي و استوار مي بيند، به طوري كه در خود 

نيروي كافي و هميشگي براي حركت مي يابد. اين همان معنايي است كه آيه ي "الا بذکر الله تطمئن القلوب" به آن اشاره مي كند.


انسان كار مي كند، مي آموزد و مي انديشد و اين وسايل را در راه پيشرفت زندگي خود به كار مي برد. اما اين امور 

معبود نيستند. به بيان ديگر، الله " الا له"، يا معبود، آفريدگار انسان است و همانطور كه آفريدگار اوست مبدا و ريشه ي 

فعاليت ها و تحركات او نيز هست. پس آن چيزي را كه همه ي فعاليت هاي انسان از او سرچشمه مي گيرد، معبودِ ( الهِ) 

انسان مي ناميم. آيا ممكن است منبع همه ي فعاليت هاي انسان غير از موجودي بي نهايت باشد كه دائما به او اميد، تحرك 

و نيرو مي بخشد؟ در اينجا يك نكته ي اساسي وجود دارد: هر آنچه ساخته ي ماست از تفكر گرفته تا فلسفه، علم، قانون، 

يا هر چيز ديگر، تا زماني كه دستاورد بشر باشد و از او نشات گرفته باشد، مخلوق اوست و از هوا و هوس او ناشي مي 

شود. اما انسان از كجا دريافت مي كند و بر چه چيز تكيه دارد؟


اينجاست كه معناي معبود( اله) تحقق پيدا مي كند، معبودي كه وجود و حركت و فعاليت مي بخشد. بنابراين، وجود خداوند 

بي نهايت پشتوانه و راهنماي راه است براي اينكه انسان دائما پرجنب و جوش و قوي و استوار باقي بماند.

مسئله ي ديگر اينكه ايمان به غيب منشا و خاستگاه اميد پايدار است و، از طرفي، اميد حقيقت زندگي است. بنابراين، نااميدي به منزله ي بريده شدن و جدا شدن انسان از آينده است. انساني كه اميد ندارد براي يك ساعت بعد خود نمي انديشد، اصلا در آينده وجود ندارد بلكه در حالت كنوني خود باقي است و باقي ماندن در حالت فعلي يعني جمود و جود يعني مرگ. پس اميد حيات انسان است. انسان اگر فرضا به بي نهايت ايمان نداشته باشد، در سختي ها و بيماري ها و حادثه ها به پايان تواناييهاي محصولات خود رسيده و در نتيجه نااميد مي شود و مي ميرد و اگر زنده باشد، خودش محوم مي ماند و زمين را نيز از نيرو و توان خود محروم مي كند.اميدوار ماندن انسان ممكن نيست مگر با ايمان داشتن به بي نهايت
.
.
ادامه دارد

دين در جهان امروز
چهارم

گفتم كه دين در زما ما قيد و محدوديت است. در همين مورد شنيدم كه يكي از علماي دين، دو سال قبل ، در يك مؤسسه ي ديني، درباره ي موضوعي كلامي سخنراني مي كرد. مي خواست دين خود را بر ساير اديان برتري دهد. مي گفت كه دين او به پيروانش اجازه مي دهد كه از آن دست بردارند. پس دين او به آزادي نزديكتر است، چرا كه با رها شدن از قيد آن موافق است. بدين ترتيب، اين شخص تاييد مي كند كه دينش قيد و بند است. او بايد بداند كه انسان به طور كلي آزاد آفريده شده و ميل به مقيد شدن ندارد.

. 
بعد از بيان اين مطالب غم بار بايد بگويم كه فطرت بشر، كه از دير باز قائل به دينداري بوده و آن را طلبيده است، در اين فضاي نامناسب، پژمرده و ضعيف گرديده و در بسياري از حالت ها به اسكلتي بي روح و اثري تاريخي تبديل شده است. پس از اين بيان بسيار مختصر، مي پردازيم به آنچه دين در اين زمان مي تواند به جهان اسلام ارائه دهد. سپس راه هاي محقق ساختن اين آرزو را بررسي مي كنيم.

. 
دين، هنگامي كه پا به عرصه نهاد، نقش اساسي در تحرك بخشيدن به تاريخ و تربيت كردن انسان داشت. اوضاع آن زمان را، كه با شرايط فعلي متفاوت بود، مرور مي كنيم تا ببينيم چه نقشي از دين انتظار مي رود.

. 
اگر نقش دين را در آن زمان ملاحظه كنيم، راه هايي براي پاسخگويي به سوالمان مي يابيم. دين، در آغاز كار خود و در اولين گام، بر ايمان به غيب، ايمان به مطلق و ايمان به خدا تكيه دارد. در اينجا لحظه اي درنگ مي كنيم تا ببينيم آيا انسان مدرن نياز به ايمان به غيب و ايمان به مطلق دارد يا نه

. 

ممكن است به ذهن بيايد كه پيشرفت شگفت انگيز انسان در علم، فكر، تكنيك، فلسفه، و ... مجالي براي نياز به ايمان به غيب يا ايمان به بي نهايت باقي نگذاشته است، پس هيچ احتياجي به آن نيست. اما حقيقت عكس آن است. علم، فلسفه، حقوق، هنر، تكنيك، و ديگر دستاوردهاي بشر، به هر درجه اي از ترقي كه برسد، حتي بعد از صدها سال، باز ساخته ي دست بشر است و هر آنچه ساخته ي دست بشر و محصول فكر او باشد همواره در حال تكامل و پيشرفت است و اين مسئله اي غير قابل انكار است، زيرا بشر در زمينه ي علم، صنعت، فلسفه، و حقوق همواره پيشرفت مي كند و تكامل مي يابد و تكامل يعني دگرگوني و تحول.

. 
و دگرگوني يعني تزلزل و بي ثباتي. چون چيزي را كه امروز من مي دانم ممكن است فردا ندانم و شايد فردا ضد آن را بدانم. هر چيز در هر زمينه اي تغييرپذير است و تا زماني كه علم در حال تكامل باشد، متزلزل و متغير است. در مورد فلسفه و هنر و حقوق نيز همينطور. به بيان كوتاه تر ، هر آنچه محصول و دستاورد بشر باشد در حال تكامل است و تا زماني كه در حال تكامل باشد، متغيير و متزلزل است. و تا زماني كه متزلزل باشد نمي تواند تكيه گاه و معبود انسان باشد. اين امور، يعني علم، فلسفه، هنر، صنعت و حقوق، مخلوق انسان است نه خالق او. 
. 
ادامه دارد

دين در جهان امروز

بخش سوم

.

اما در عرصه ي فرهنگ، مجموعه ي برداشت هايي است كه دير هنگام ارائه شده است و بر اساس تحولات و پيشرفت ها ي موجود متحول مي شود. اما اين تحول به واسطه ي خود او نيست بلكه به دنبال پيشرفت تمدن صورت مي گيرد.

دين تابع حالات تمدن است و بر طبق آن برداشت ها و تقسيرهاي خود را ارائه و تلاش مي كند تا بين خود و كاروان تمدن جهان انسجام و هماهنگي برقرار سازد. پس دين تفسيرهاي عقب مانده و دير هنگام است. نظام دين مرحله اي از تاريخ شده است كه دستاورد هاي خود را دارد و مانند هر مرحله ي ديگر نابود مي شود.

مؤسسات ديني در غرب در واقع جزئي از مؤسسات امروزي گرديده و هيچ نقش اساسي ندارد. همراه كاروان تمدن جديد حركت مي كند، بدون اينكه ان را رهبري كند. در بعضي از كشورهاي شرق مؤسسات ديني، مانند حاكمان گذشته، كاملا منزوي اند و برخي ديگر آن چنان دچار ضعف شده اند كه تنها در ميان گروه هاي خاصي رونق دارند و مختص به افراد گروه شان هستند و اگر از حد و مرزهاي تحميل شده بر آن ها فراتر نروند، مورد احترام اند. رسوبات و باقي مانده هايي هستند در قلب هاي مردم و مي توان گفت كه بخشي از عقل باطني را تشكيل مي دهند. 

تجربه هاي دين تنها افتخار و عظمت براي امت هاي گذشته شده است. به طور خلاصه، دين در كاروان تمدن جديد نقش رهبري ندارد؛ فرمان بردار است نه پيشوا، منفعل است نه اثرگذار؛ پشت سر اين كاروان با حشمت و شكوه حركت مي كند و مي كوشد تا خود را با پيشگامان اين قافله هماهنگ كند.

در بسياري از زمان ها و مكان ها دين در مقام وسيله اي براي جناح بندي و حزب گرايي به كار مي رود. حزب را كسي رهبري مي كند كه نامي از ددين بر خود دارد، ولي دورترين مردم از آن است. كسي درباره ي دين سخن مي گويد كه بي اعتقادترين مردم به آن است. در دوره هاي اخير، دين شعاري براي محتواي غير ديني و مباني و افكار بيگانه كه محصول تمدن غرب است، شده و بر اثر اين دوري و بيگانگي، از ماهيت و ساختار ديني خود فاصله ي زيادي گرفته است. 
اين مباني با رنگ و شكل ديني به مردم عرضه شده و با نام دين در كام آن ها ريخته مي شود.

فقط شعار است و اسم، ولي محتوا غير ديني است. 

دين در زمان ما مراسم تشريفاتي است و ميراث كهن است. تشكيلات، مؤسسات و محدوديت ها است. و در بهترين حالت ها توشه اي است براي آخرت و وسيله اي براي هموار كردن راه هاي مرگ. عجيب آن كه برخي از عالمان ديني قبل از ديگران به حقيقت دين كافر مي شوند. 

.

ادامه دارد

دين در جهان امروز
بخش دوم

.

ما، علاوه بر اين رنج و محنت، دچار تفرقه هم هستيم. حتي در مورد راه هاي اتحاد نيز تفرقه داريم . ما دچار فساديم. از غلبه ي خود خواهي ها گرفته تا تجمع منافع در درست گروهي خاص و تناقض ها و نبودن حس مشترك تا بي توجهي و پشت گوش انداختن مسئوليت ها. ما كرفتار اين مسائليم. آيا ممكن است دين به ما در اين شرايط خدمتي ارائه كند؟ 
. 
عنوان سخنراني ( دين در جهان امروز) دو معنا دارد: اول، واقعيت دين در عصر كنوني؛ دوم، دين در عصر كنوني چه نقشي مي تواند ايفا كند. اين دو معنا حقيقت موضوع اند. 
. 
واقعيت زمان و دين در عصر ما واقعيت اسقباري است. اين يك اعتراف دردناك است، اما حقيقت دارد و اگر واقعيت را قبول نكنيم نمي توانيم آينده را بسازيم.

. 
. واقعيت دين در زمان ما در عرصه ي ايمان، مبتني بر تصوير است نه تصديق. تابلويي است زيبا اما بي روح، در سينه ي كساني كه خود را به دين نسبت مي دهند. نمي درخشد و فروغ ندارد. ايمان در بهترين حالت به ناديده گرفتن رنج ها و سختي هها مبدل شده است، نه تحرك بخشيدن و برانگيختن براي فائق امدن بر آن ها. غالبا ايمان نقش حايل و مانع بين افراد بشر را دارد. در عرصه ي شريعت، دين به ميراثي قانوني تبديل شده كه در عرف متدين زينتي ظاهري است. كسي كه اين قوانين را مراعات مي كند اشكالي بر او نيست، اما نكته اين است كه اين فقط زينتي ظاهري است. شريعت در زمان ما به توجيه ، تاوان و پوشش براي بسياري از گناهان بزرگ و سنگين تبديل شده است.گناه مي كنند سپس براي جبران و طلب بخشش مراسم و آيين خاصي بجا مي آورند- قيد و بندي كه الزامي نيست و انسان مدرن ميل به رهايي از آن را دارد.

اما در عرصه ي اخلاق، فقط كمال روح است كه به فرد اختصاص دارد و جامعه را در بر نمي گيرد. به عبارت ديگر، امروزه اخلاق وسيله شده است، وسيله اي براي موفقيت فرد در سياست، تجارت و يا توليد. 
. 
حتما كتاب هاي معروف ديل كارنگي را خوانده ايد؛ ايين دوست يابي، چگونه تاجر شويم، و امثال آن. اخلاق در عرف امروز وسيله اي براي جلب مشتري و موفقيت سياست و تجارت است. اخلاق امري معنوي به حساب نمي آيد، بلكه جزئي از عوامل موفقيت مادي و وسيله اي جديد از اسباب مادي شمرده مي شود. 
. 
. 
ادامه دارد

دين در جهان امروز 
بخش اول
. 
سخنراني در دانشكده ي حقوق و علوم اقتصادي دانشگاه پدرانِ يسوعي، به نقل از روزنامه ي الحياة 2/3/1968 م (11/12/1346) . در اين مراسم روساي دانشكده هاي مختلف اين دانشگاه و عده ي زيادي از كشيش هاي مسيحي حضور داشتند. 
. 
سروران، حضار گرامي، آيا در دين در اين عصر نقش قابل ذكري دارد؟ آيا در اين مراسم در سالن دانشكده ي حقوق، كه به دعوت جوانان شركت كننده در جلسات فرهنگي برپا شده است، آيا در اين شرايط مي توان از دين و دنياي معاصر سخن گفت؟ 

. 
وضعيت بسيار دشوار است و شايد عجيب. اكنون تمدن پيشرفت چشمگيري كرده و عصر اتم و فضا به ما رو آورده است. به عبارت بهتر، ما وارد عصر اتم، فضا و تكنينك شده ايم؛ تكنيكي كه با شتاب در حال پيشرفت است و انسان را به تفكر و برنامه ريزي فرا مي خواند. اكنون دامنه ي علم گسترش يافته و همه چيز را فرا گرفته است. نه كوچكي اتم مانع از تعيين ابعاد و اندازه گيري وزن آن شده و نه عظمت ابر علم را از دربرگيرندگي آن باز داشته است.

امروزه تجربه هاي بشر در زمينه ي حقوق و قوانين و تنظيم اختلالات موجود در سيستم بدن انسان و در ارزيابي نظام هاي اجتماعي گوناگون به اوج خود رسيده است. اكنون درك انسان از كمالات اخلاقي و ارزش هاي متعالي كامل شده و حتي جنبه ي ماورائي طبيعت بر ذهن جستجوگر او پوشيده نمانده و از همين رو توانسته است بر اساس آثار طبيعت و گردآوري تجارب و به كارگيري علوم، مباني و اصولي براي ماوراء طبيعت قرار دهد.

بعد از اين همه تحول و پيشرفت، ورود علم و تجربه هاي بشر در تمام عرصه هاي ديني، مانند مسائل حلال و حرام و قوانين اخلاق و حتي مبحث ماوراء طبيعت، بعد از اين همه ، چه نقشي براي دين در زمان ما باقي مي اند؟ 

. 
اين اوضاع جهان، لبنان و تمام كشورهاي عربي است. حال كه ما همگام با تمدن جهان زندگي مي كنيم، پس، به عنوان جزئي از كل يا فرعي از اصل، حكم جهان را داريم و ناخواسته وارد رنج و سختي شده ايم كه در آن فقط زور و اسلحه حكم مي راند. در كشاكش اين سختي ها فقط سياست، تبليغات، تكنولوژي و رقابت در زمينه ي افزايش توليد حرف براي گفتن دارد.

.

ما اينجا، در شرق، دچار بحراني هستيم كه منشا اصلي آن ماده و مسائل مربوط به ماده است. پس دين در اين صحنه و به ويژه در عصر كنوني چه چيزي مي تواند به ما ارائه دهد؟.

..

ادامه دارد

از من خواست در يك مراسم عروسي شاهد عقد باشم. ريش تراشيده ام رو نشون دادم و گفتم : ما كه عادل نيستيم.خنديد و گفت: از كي تا حالا عدالت به ريش شده؟ .

. 
براي رفع محروميت حركت محرومين تاسيس شد. عضويت براي همه آزاد بود؛ شيعه، سني، براش آدم ها مهم بودن نه دينشون... 
.

. 
مي گفت اول بياييد معيشت مردم رو سامون بديم بعد به سراغ دينشون بريم. مردمي كه زندگي درستي ندارن دين درستي هم نخواهند داشت 
.

. 
جرج جرداق( متفكر و نويسنده مسيحي لبنان): اگر همه ي روحانيون مسلمان، اسلام را مانند ... معرفي مي كردند، اثري از مسيحيت و ساير اديان باقي نمي ماند. 
.

. 
استاد شهيد مرتضي مطهري: ... 50 سال از زمانش جلوتر است. هميشه ما در بحث هايي كه با ... داشتيم كم مي آورديم. 
.

. 
شهيد دكترمصطفي چمران: اين مرد بزرگ قادر شد حركتي ايجاد كند. پس از 1400 سال، اين شيعه را به جنبش در آورد. او را به حركت درآورد، آنچنان حركتي ايجاد كند كه ماهيت حاكمه لبنان را بلرزاند، اسرائيل را به وحشت بياندازد، نظام هاي طاغوتي عربي از او به وحشت بيفتند. سال ها قبل از آن كه انقلاب اسلامي ما به پيروزي برسد، اين مرد بزرگ اين حركت را سازماندهي كرد. 
.. 
. 
فعلا قرار نيست نام اين شخصيت منحصر به فرد مهم باشه.... سعي كنيد بدون پرداختن به نام و نشان ايشون انديشه هاشون رو در ادامه ي مطالب پيگير كنيد.

در روز 14 خرداد سال 1307 هجري شمسي در شهر مقدس قم ديده به جهان گشود. . 
پس از اتمام سيكل اول و بخش مقدمات علوم حوزوي، در خرداد سال 1322 رسما به حوزه علميه قم پيوست، 
. 
وي از ابتداي بهار سال 1326 وارد مرحله درس خارج گرديد، و تا اواخر پاييز سال 1338، يعني قريب سيزده سال تمام، از مدرسين بزرگ حوزه هاي علميه قم و نجف كسب فيض نمود. 
. 
در كنار تحصيلات حوزوي، دروس دبيرستان خود را به اتمام رساند، و در سال 1329 به عنوان اولين دانشجوي روحاني در رشته «حقوق در اقتصاد» به دانشگاه تهران وارد، و در سال 1332 از آن فارغ التحصيل گرديد. 
. 
در اواخر سال 1338 و به دنبال توصيه هاي حضرات آيات بروجردي، حكيم و شيخ مرتضي آل ياسين، وصيت مرحوم آيت الله سيد عبدالحسين شرف الدين رهبر متوفي شيعيان لبنان را لبيك گفت و به عنوان جانشين آن مرحوم، سرزمين مادري خود ايران را به سوي لبنان ترك نمود. اصلاح امور فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و سياسي جامعه شيعيان لبنان از يكسو، و استفاده از ظرفيتهاي منحصر به فرد لبنان جهت نماياندن چهره عاقل، عادل، انساندوست و با زمان مكتب اهل بيت به جهانيان از سوي ديگر، اهداف اصلي اين هجرت را تشكيل مي داد.

.

.

ادامه ي مطلب رو حتما پيگيري كنيد....يك شخصيت منحصر به فرد